Το τεύχος της επισκόπησης της κατάστασης των δικαιωμάτων των παιδιών που μετακινούνται για τον Ιανουάριο-Μάρτιο 2026– είναι μια κοινή έκδοση του Ελληνικού Συμβουλίου για τους Πρόσφυγες (ΕΣΠ) και της οργάνωσης Save the Children (SC).
Με την παρούσα επισκόπηση κατάστασης αναδεικνύεται ότι, τα παιδιά πρόσφυγες που φτάνουν στην Ελλάδα δεν βιώνουν μόνο επικίνδυνα ταξίδια, αλλά έρχονται αντιμέτωπα και με συστήματα που συχνά αδυνατούν να τους προσφέρουν την απαραίτητη προστασία.
Παρά τη μείωση του συνολικού αριθμού αφίξεων το 2025, η Ελλάδα παραμένει βασικό σημείο εισόδου στην ΕΕ, με τα παιδιά να αντιπροσωπεύουν το 20% του συνολικού αριθμού αφίξεων (σχεδόν 10.000), ενώ το 1/3 από αυτά είναι ασυνόδευτα ή χωρισμένα από τις οικογένειές τους. Αυτός είναι ένας από τους μεγαλύτερους αριθμούς αιτήσεων ασύλου από ασυνόδευτα παιδιά σε ολόκληρη την ΕΕ. Ωστόσο, το 2025 δεν πραγματοποιήθηκε καμία μετεγκατάσταση ασυνόδευτων παιδιών. Η έλλειψη αλληλεγγύης επιβαρύνει υπερβολικά τα συστήματα, αποδυναμώνει τις διασφαλίσεις και συμβάλλει στην απουσία λογοδοσίας για τη συνεχιζόμενη απώλεια ζωών στη θάλασσα.
Άλλη μία τραγωδία στη θάλασσα που φέρεται να προκλήθηκε από εθνικές αρχές
Τον Φεβρουάριο του 2026, 15 άτομα, μεταξύ των οποίων και παιδιά, έχασαν τη ζωή τους σε σύγκρουση σκαφών ανοικτά της Χίου. «Ήρθαμε εδώ για προστασία… Ξαφνικά, ένα μεγάλο σκάφος ήρθε και έπεσε πάνω μας. Ο κόσμος πρέπει να ξέρει — δεν ήταν ατύχημα», λέει ένας από τους επιζώντες, επισημαίνοντας ευρύτερες ανησυχίες σχετικά με τη λογοδοσία, υπό το φως των επαναλαμβανόμενων διαπιστώσεων του Ευρωπαϊκού Δικαστηρίου Δικαιωμάτων του Ανθρώπου για παραβιάσεις του δικαιώματος στη ζωή και αναποτελεσματικές έρευνες — γεγονός που αυξάνει τους κινδύνους για τη ζωή, ιδίως για τα παιδιά.
Τα παιδιά διώκονται ποινικά για την ίδια τους την επιβίωση
Παιδιά — μερικά μόλις 15 ετών — κατηγορούνται ως διακινητές επειδή οδηγούν βάρκες, συχνά υπό εξαναγκασμό.
Περιορισμός της προστασίας για τα παιδιά που συμπληρώνουν τα 18
Η αφαίρεση των αδειών διαμονής για πρώην ασυνόδευτα παιδιά υπονομεύει την πρόσβαση στην εκπαίδευση, τη σταθερότητα και την ένταξη.
Ποινικοποίηση της αλληλεγγύης
Η νέα νομοθεσία κινδυνεύει να ποινικοποιήσει τις ΜΚΟ και να περιορίσει τον χώρο της κοινωνίας των πολιτών — σε μια εποχή που ο ρόλος τους είναι ουσιαστικός για τη διασφάλιση των δικαιωμάτων των παιδιών.
Αποδυνάμωση των εγγυήσεων στη διαδικασία προσδιορισμού της ηλικίας
Με τον νέο νόμο, τα παιδιά που εσφαλμένα εκτιμώνται ως ενήλικες διατρέχουν τον κίνδυνο να στερηθούν πλήρως την προστασία που δικαιούνται. Παράλληλα, δίνεται προτεραιότητα στις ιατρικές εξετάσεις, περιορίζεται η δυνατότητα προσφυγής και αποδυναμώνεται το τεκμήριο της ανηλικότητας, κατά παράβαση των ευρωπαϊκών κανόνων που πρόκειται να τεθούν σε ισχύ σε δύο μήνες.
Οι οικογένειες χωρίς πρόσβαση σε τροφή
Για σχεδόν 21 μήνες, οι αιτούντες άσυλο στην Ελλάδα δεν λαμβάνουν καμία χρηματική βοήθεια. Οι οικογένειες δηλώνουν ότι αδυνατούν να αγοράσουν τρόφιμα και φάρμακα, να έχουν πρόσβαση σε υπηρεσίες υγείας και να καλύψουν βασικές ανάγκες. «Το πρώτο πράγμα που θα έκανα είναι να αγοράσω τρόφιμα για τα παιδιά μου.»
Η Ελλάδα και η ΕΕ πρέπει:
- Να προστατεύσουν τον χώρο της κοινωνίας των πολιτών
- Να τερματίσουν την ποινικοποίηση των παιδιών και των ανθρώπων που αναζητούν ασφάλεια
- Να αποκαταστήσουν τις διασφαλίσεις στην εκτίμηση της ηλικίας
- Να εξασφαλίσουν διαδρομές προστασίας για τα παιδιά που συμπληρώνουν τα 18
- Να επαναφέρουν τη χρηματική βοήθεια και τις αξιοπρεπείς συνθήκες υποδοχής
Διαβάστε τη νέα κοινή Επισκόπηση εδώ
