Σεπτέμβριος – Δεκέμβριος 2025
Το τρίτο τεύχος της επισκόπησης της κατάστασης των δικαιωμάτων των παιδιών που μετακινούνται– μια κοινή έκδοση του Ελληνικού Συμβουλίου για τους Πρόσφυγες (ΕΣΠ) και της οργάνωσης Save the Children (SC)
Με την παρούσα επισκόπηση κατάστασης αναδεικνύεται ότι, παρά τη συνολική μείωση των αφίξεων το 2025, το δημογραφικό προφίλ παραμένει αμετάβλητο: τα παιδιά αποτελούν πάνω από το ένα πέμπτο όλων των αφίξεων και το 30% αυτών είναι ασυνόδευτα ή χωρισμένα από τις οικογένειές τους. Αφγανιστάν, Αίγυπτος και Σουδάν παραμένουν οι κύριες χώρες προέλευσης. Η Κρήτη συνεχίζει να αποτελεί το βασικό σημείο εισόδου (44% των θαλάσσιων αφίξεων), με συνεχιζόμενη την αύξηση αφίξεων ανθρώπων που εγκαταλείπουν το εμπόλεμο Σουδάν.
Η τρίμηνη αναστολή πρόσβασης στη διαδικασία ασύλου που εισήχθη τον Ιούλιο δεν παρατάθηκε, αλλά δημιούργησε σύγχυση και άνιση μεταχείριση, με το Συνήγορο του Πολίτη να αποτιμά το μέτρο ως «μερικό και αποσπασματικό», αμφισβητώντας την αναλογικότητα και την αναγκαιότητά του.
Παράλληλα, τα συστημικά κενά προστασίας επιμένουν, ειδικά για τα ασυνόδευτα παιδιά. Η κυβέρνηση επαναλειτουργεί και επεκτείνει «ασφαλείς ζώνες» σε προσφυγικές δομές — παρά τις διαπιστώσεις πολλών ετών ότι οι χώροι αυτοί είναι μη ασφαλείς και μπορούν να συνιστούν de facto στέρηση ελευθερίας. Η νέα ΚΥΑ για τη διαδικασία διαπίστωσης της ηλικίας συνιστά σημαντική οπισθοδρόμηση, συγχωνεύοντας όλα τα βήματα σε μία ημέρα, δίνoντας προτεραιότητα στις ακτινογραφίες, μειώνοντας την προθεσμία προσφυγής σε πέντε ημέρες, τεκμαίροντας την ενηλικότητα σε περίπτωση άρνησης υποβολής σε ιατρικές εξετάσεις και αποκλείοντας παιδιά που έχουν καταχωρηθεί εσφαλμένα ως ενήλικα από τις εγγυήσεις προστασίας. Τα κενά στην Επιτροπεία παραμένουν, με ανεπαρκή αριθμό επιτρόπων για να καλύψουν τις υφιστάμενες ανάγκες.
Η ενηλικίωση στα 18 εξακολουθεί να αποτελεί κρίσιμο σημείο ευαλωτότητας. Αν και πρόσφατη Υπουργική Απόφαση διευκολύνει την πρόσβαση στην εκπαίδευση για νέους/ες 18+, τα νεαρά άτομα εξακολουθούν να χάνουν την προστασία μόλις ενηλικιωθούν, να εκτίθενται στον κίνδυνο σύλληψης βάσει του πρόσφατου νόμου που ποινικοποιεί την παράτυπη παραμονή, ενώ παράλληλα κάνουν αγώνα να συμπληρώσουν 3 χρόνια σχολικής φοίτησης ώστε να λάβουν μακροχρόνια άδεια διαμονής. Χωρίς μεταβατική άδεια για νέους 18–23 ετών, πολλοί κινδυνεύουν να βρεθούν εκτός σχολείου και εκτός προστασίας συνολικά.
Με την Επισκόπηση συστήνεται στις Αρχές:
– Να διασφαλίσουν απρόσκοπτη πρόσβαση στο άσυλο και να τερματίσουν πρακτικές που προσομοιάζουν σε κράτηση
– Να εγγυηθούν παιδοκεντρική εκτίμηση ηλικίας με εφαρμογή του τεκμηρίου της ανηλικότητας
– Να σταματήσει η χρήση των λεγόμενων «ασφαλών περιοχών» και να επενδύσουν σε αξιοπρεπείς, κατάλληλες για την ηλικία δομές φιλοξενίας
– Να θεσπιστεί άδεια διαμονής για νέους 18–23 ετών ώστε να εξασφαλιστεί η μετάβαση στην προστασία
– Να συνδεθεί η ευρωπαϊκή χρηματοδότηση με προδιαγραφές προστασίας των δικαιωμάτων του παιδιού και να παρακολουθείται από ανεξάρτητο εποπτικό φορέα
Μπορείτε να κατεβάσετε/διαβάσετε ολόκληρη την επισκόπηση εδώ
