Yπόθεση που υποστήριξε νομικά και εκπροσώπησε ενώπιον του Δικαστηρίου το ΕΣΠ

Αθήνα, 18 Δεκεμβρίου 2025

Αθώο κήρυξε σήμερα 18-12-2025, το Αυτόφωρο Μον. Πλημμελειοδικείο Αθηνών αιτούντα άσυλο, επιζώντα του ναυαγίου της Πύλου, ο οποίος συνελήφθη και εις βάρος του ασκήθηκε ποινική δίωξη για παράνομη διαμονή («παραμονή χωρίς τις νόμιμες διατυπώσεις’) κατ’ εφαρμογή του νέου νόμου του Υπουργείου Μετανάστευσης και Ασύλου (ν. 5226/2025).  Σύμφωνα με τη νέα αυτή νομοθεσία η ‘παραμονή χωρίς τις νόμιμες διατυπώσεις’ για πρώτη φορά αντιμετωπίζεται ως ποινικό αδίκημα για το οποίο προβλέπεται ποινή φυλάκισης τουλάχιστον δύο (2) ετών χωρίς αναστολή. Την υπόθεση υποστήριξε νομικά και εκπροσώπησε ενώπιον του Δικαστηρίου το ΕΣΠ.

Ο αιτών άσυλο που αθωώθηκε είναι επιζών του ναυαγίου της Πύλου και έφτασε στην Ελλάδα ως ασυνόδευτος ανήλικος προς αναζήτηση προστασίας. Η εξέταση του αρχικού αιτήματος ασύλου, που ο ίδιος είχε υποβάλει ως ασυνόδευτος ανήλικος κατά την άφιξη του δεν ολοκληρώθηκε, χωρίς δική του υπαιτιότητα. Ο ίδιος με δική του πρωτοβουλία είχε ήδη πολύ πριν της σύλληψης του, και ακόμα προ της δημοσίευσης του ν. 5226/2025, ακολουθήσει την προβλεπόμενη διαδικασία (είσοδος στην πλατφόρμα του Υπουργείου Μετανάστευσης και Ασύλου) προκειμένου να εξεταστεί το αίτημα ασύλου, υποβάλλοντας νέα αίτηση μέσω της πλατφόρμας του Υπουργείου Μετανάστευσης και αναμένεσαι την ημερομηνία για την πλήρη καταγραφή του αιτήματος η οποία είχε προγραμματιστεί από τις αρχές, πολλούς μήνες μετά – τον Μάρτιο του 2026.

Ενόσω ανέμενε την ημερομηνία πλήρους καταγραφής της αίτησης, όπως αυτή είχε προσδιοριστεί από τις Αρχές, και παρά το γεγονός ότι είχε ακολουθήσει τη νόμιμη διαδικασία, συνελήφθη και ασκήθηκε εις βάρος του ποινική δίωξη για το αδίκημα της παράνομης διαμονής (‘παραμονή χωρίς τις νόμιμες διατυπώσεις’). 

Το Δικαστήριο αναγνωρίζοντας την ιδιότητα του ως αιτούντος άσυλο, πρόσωπο που σύμφωνα με την κείμενη νομοθεσία η παραμονή του στην επικράτεια επιτρέπεται από  τον νόμο, αθώωσε τον κατηγορούμενο. 

Η υπόθεση υπογραμμίζει τον κίνδυνο οι διατάξεις αυτές να εφαρμοστούν εις βάρος αιτούντων άσυλο και προσώπων που έχουν επιδιώξει την νομιμοποίηση της

παραμονής τους στη χώρα, αποκλειστικά και μόνο εξαιτίας προβλημάτων και καθυστερήσεων των διοικητικών διαδικασιών.

Στην πράξη δε η δυνατότητα των προσώπων αυτών να υπερασπιστούν τον εαυτό τους και να αντικρούσουν την κατηγορία, απαιτεί τη συλλογή πολλαπλών εγγράφων και υποβολή αιτημάτων σε διαφορετικές διοικητικές υπηρεσίες και την εξήγηση ενώπιον του Δικαστηρίου μιας σύνθετης διοικητικής διαδικασίας, το οποίο δεν είναι αναμενόμενο ότι είναι σε θέση να πράξουν. Στην συγκεκριμένη περίπτωση τα ανωτέρω κατέστησαν δυνατά αποκλειστικά και μόνο διότι ο αιτών κατάφερε να έχει νομική συνδρομή, το οποίο ωστόσο δεν είναι αυτονόητο σε όλες τις υποθέσεις.    

Υπενθυμίζεται ότι ο νέος νόμος του Υπουργείου Μετανάστευσης και Ασύλου (ν. 5226/2025) έχει επικριθεί πολλαπλώς από το σύνολο των φορέων προστασίας των δικαιωμάτων του ανθρώπου,[1] καθότι και μεταξύ άλλων εισάγει νέα ποινικά αδικήματα (διατάξεις για την ποινικοποίηση της ‘παραμονής χωρίς τις νόμιμες διατυπώσεις’ κτλ.) σε ευθεία αντίθεση με το διεθνές και ενωσιακό Δίκαιο και κατά παράβαση της αρχής της αναλογικότητας. Οι νέες αυτές διατάξεις, ενέχουν τον κίνδυνο άνθρωποι να βρεθούν να εκτίουν ποινές φυλάκισης στις ήδη υπερπλήρεις ελληνικές φυλακές, χωρίς μάλιστα από τον νόμο της δυνατότητας αναστολής της επιβληθείσας ποινής, σε περιπτώσεις που μέχρι προ την έναρξη ισχύος του νέου νόμου δεν θεωρούταν καν ποινικό αδίκημα. Οδηγούν δε, όπως επιβεβαιώνει και η παρούσα υπόθεση, σε περαιτέρω επιβάρυνση των Δικαστηρίων και των εμπλεκόμενων υπηρεσιών της Διοίκησης, για υποθέσεις που ποτέ δεν θα έπρεπε να έχουν οδηγηθεί ενώπιον της Δικαιοσύνης.

[1] Εθνική Επιτροπή για τα Δικαιώματα του Ανθρώπου, Υπόμνημα ενώπιον της Βουλής των Ελλήνων για τη συζήτηση και ψήφιση του Σχεδίου Νόμου του Υπουργείου Προστασίας του Πολίτη με τίτλο: «Αναμόρφωση πλαισίου και διαδικασιών επιστροφών πολιτών τρίτων χωρών-Λοιπές ρυθμίσεις του Υπουργείου Μετανάστευσης και Ασύλου»;

Συνήγορος του Πολίτη, Παρατηρήσεις | Σ/Ν Υπ. Μετανάστευσης & Ασύλου: «Αναμόρφωση πλαισίου και διαδικασιών επιστροφών πολιτών τρίτων χωρών»; Ύπατη Αρμοστεία τους ΟΗΕ για τους Πρόσφυγες, Σχόλια Υ.Α. επί Σχεδίου Νόμου Υπουργείου Μετανάστευσης και Ασύλου; Ένωση Διοικητικών Δικαστών, Υπόμνημα επί του νομοσχεδίου με τίτλο ‘‘Αναμόρφωση πλαισίου και διαδικασιών επιστροφών πολιτών τρίτων χωρών – Λοιπές ρυθμίσεις του Υπουργείου Μετανάστευσης και Ασύλου’’; Ελληνικό Συμβούλιο για τους Πρόσφυγες, Σχόλια του Ελληνικού Συμβουλίου για τους Πρόσφυγες στο σχέδιο νόμου του Υπουργείου Μετανάστευσης και Ασύλου με τίτλο: «Αναμόρφωση πλαισίου και διαδικασιών επιστροφών πολιτών τρίτων χωρών – Λοιπές ρυθμίσεις του Υπουργείου Μετανάστευσης και Ασύλου».