Ιανουάριος – Φεβρουάριος 2026
Προσφυγικού προφίλ και σε διαχειρίσιμα επίπεδα οι αφίξεις το 2025
Ο συνολικός αριθμός των ανθρώπων που αφίχθησαν στην Ελλάδα προς αναζήτηση προστασίας το 2025 μειώθηκε κατά περίπου 20% σε σχέση με το 2024. Οι συνολικές αφίξεις το 2025 ήταν 48,771 σε σύγκριση με 62,116 το 2024 (Στοιχεία UNHCR και Υπουργείου Μετανάστευσης και Ασύλου).
Η Κρήτη συνεχίζει να είναι το βασικό σημείο άφιξης καθ’ όλο το 2025 με συνολικά 19,799 αφίξεις (40% στο σύνολο της επικράτειας, 47% των θαλάσσιων αφίξεων). Παρόλ’ αυτα μέχρι και σήμερα δεν υπάρχει δομή στο νησί και οι νεοαφιχθέντες παραμένουν σε απολύτως ακατάλληλες συνθήκες στο πρώην εκθεσιακό χώρο της Αγυιάς και σε άλλα σημεία. Για παράδειγμα τον Ιανουάριο του 2026 περισσότεροι από 700 άνθρωποι παρέμεναν στην Αγυιά για χρονικό διάστημα πάνω από 20 ημέρες. Τον Φεβρουάριο του 2026 ψηφίστηκε τροπολογία για τη δημιουργία δομών στην Κρήτη.
Πολίτες Αφγανιστάν (24% των θαλάσσιων αφίξεων) και πολίτες Σουδάν (22% των θαλάσσιων αφίξεων) είναι οι κύριες εθνικότητες των αφίξεων το 2025. Το ποσοστό αναγνώρισης προσφυγικής προστασίας για αιτούντες άσυλο που ανήκουν και στις δύο εθνικότητες κατά τη διάρκεια του 2025 κυμαίνεται μεταξύ 97% και 100% σύμφωνα με τα επίσημα στατιστικά. Συνολικά το 2025, διεθνής προστασία (προσφυγικό καθεστώς ή επικουρική προστασία) χορηγήθηκε σε περισσότερες από τις 6 στις 10 αιτήσεις ασύλου που εξέτασαν ουσία οι ελληνικές αρχές (64%).
Τα στοιχεία καταδεικνύουν ότι παρά τον κυρίαρχο δημόσιο λόγο, αφενός οι αριθμοί των ανθρώπων που αφικνούνται προς αναζήτηση προστασίας παραμένουν σε διαχειρίσιμα επίπεδα και δεν διαμορφώνουν καμία έκτακτη ή μη προβλέψιμη κατάσταση και αφετέρου οι άνθρωποι αυτοί έχουν κυρίως προσφυγικό προφίλ, δηλαδή άνθρωποι που διαφεύγουν πόλεμο και διώξεις και δικαιούνται διεθνούς προστασίας.
Χίος: 15 Άνθρωποι νεκροί από τη σύγκρουση σκάφους του λιμενικού με βάρκα που μετέφερε πρόσφυγες
Το βράδυ της 3ης Φεβρουαρίου 2026, 15 άνθρωποι σκοτώθηκαν και 24 τραυματίστηκαν σοβαρά μετά από σύγκρουση σκάφους του Λιμενικού με φουσκωτό που μετέφερε πρόσφυγες κοντά στις ακτές της Χίου. Η αρχική εκδοχή του Λιμενικού σχετικά με τις συνθήκες του περιστατικού αμφισβητείται από τους επιζώντες. Το σκάφος του Λιμενικού παρότι διέθετε κάμερα, αυτή δεν ήταν σε λειτουργία. Την ανάγκη αμερόληπτης και αποτελεσματικής διερεύνησης έχουν υπογραμμίσει μεταξύ άλλων η Ύπατη Αρμοστεία του ΟΗΕ για τους Πρόσφυγες, η Εθνική Επιτροπή για τα Δικαιώματα του Ανθρώπου και ο Συνήγορος του Πολίτη. Με αφορμή το περιστατικό, αρμόδιοι υπουργοί και κρατικοί αξιωματούχοι έχουν ευθέως στοχοποιήσει ιατρικές οργανώσεις, δικηγόρους και δημοσιογράφους. Το Ελληνικό Συμβούλιο για τους Πρόσφυγες με έκτακτη αποστολή του στη Χίο συνάντησε επιζώντες και ανέλαβε την παροχή νομικής συνδρομής.
Σημειώνεται ότι το Ευρωπαϊκό Δικαστήριο Δικαιωμάτων του Ανθρώπου με πρόσφατες Αποφάσεις του έχει επανειλημμένα καταδικάσει τις ελληνικές αρχές για παραβίαση του δικαιώματος στη ζωή εξαιτίας επιχειρήσεων του Λιμενικού Σώματος στα σύνορα και του τρόπου που αυτές σχεδιάστηκαν και εκτελέστηκαν (υποθέσεις Safi και λοιποί κατά Ελλάδας (2022), Alkhatib κατά Ελλάδας (2024), Almukhlas και λοιποί κατά Ελλάδας (2025) και F.M. κατά Ελλάδας (2025). Περαιτέρω, με πρόσφατες Αποφάσεις του το ΕΔΔΑ έχει διαπιστώσει ότι επανπαπρωθήσεις σε χερσαία και θαλάσσια σύνορα αποτελούν «συστηματική πρακτική» των ελληνικών αρχών (ARE κατά Ελλάδας (2025) και G.R.J. κατά Ελλάδας [dec.](2025)). Πρόσφατο ρεπορτάζ στον ελληνικό τύπο αναφέρεται σε μαρτυρία πρώην λιμενικού όπου καταγράφονται πρακτικές επαναπροωθήσεων.
Νέο ναυάγιο στο τέλος Φεβρουαρίου σημειώθηκε ανοιχτά της Κρήτης με 4 νεκρούς και περισσότερους από 20 αγνοούμενους, ανεβάζοντας τον αριθμό των ανθρώπων που έχασαν τη ζωή τους στην Μεσόγειο μόλις τους πρώτους 2 μήνες του 2026 σε 606 (η πλέον πολύνεκρη χρονική περίοδος από το 2014 οπότε και ξεκίνησε η σχετική καταγραφή το 2014) και υπογραμμίζοντας την ανάγκη ασφαλών οδών πρόσβασης σε προστασία.
Περισσότερα:
- Η Ύπατη Αρμοστεία εκφράζει τη βαθιά της θλίψη για την πιο πρόσφατη τραγωδία στο Αιγαίο, 4 Φεβρουαρίου 2026.
- Δήλωση της ΕΕΔΑ: Απόλυτη ανάγκη για άμεση, πλήρη και αποτελεσματική διερεύνηση του πολύνεκρου ναυαγίου πλησίον της Χίου, 4 Φεβρουαρίου 2026.
- Ο Συνήγορος για τη διερεύνηση του περιστατικού με νεκρούς στη Χίο, 5 Φεβρουαρίου 2025.
- Ο Δικηγορικός Σύλλογος Αθηνών για το πολύνεκρο ναυάγιο της Χίου, 11 Φεβρουαρίου 2026.
- Δικηγορικός Σύλλογος Χίου: “Απαράδεκτο να δέχονται επιθέσεις οι δικηγόροι επειδή ασκούν το υπερασπιστικό τους καθήκον”’, 12 Φεβρουαρίου 2026.
- Ελληνικό Συμβούλιο για τους Πρόσφυγες, Η στοχοποίησης των υπερασπιστών δικαιωμάτων μας αφορά όλους, 11 Φεβρουαρίου 2026.
Σχετικά δημοσιεύματα (ενδεικτικά)
- Επιζώντες της Χίου στο NEWS 24/7: “Το έκανε το Λιμενικό χωρίς προειδοποίηση”, 20 Φεβρουαρίου 2026
- Solomon, «Δεν ήταν ατύχημα»: Αντικρουόμενες μαρτυρίες για την τραγωδία ανοιχτά της Χίου, 20 Φεβρουαρίου 2026
- Kathimerini.gr, Χίος: Δύο νέες καταθέσεις από τραυματίες του ναυαγίου, 13 Φεβρουαρίου 2026
- Ιn.gr, ‘Οι άγνωστες καταθέσεις για την τραγωδία στη Χίο’, 14 Φεβρουαρίου 2026
- Efsyn.gr, Νέα μαρτυρία για Χίο: Δεν άκουσα κανένα σήμα, δεν είδα κανένα φως, 13 Φεβρουαρίου 2026.
- The Press Project, Υγειονομικoί της Χίου στο TPP: «Eπιζώντες μας είπαν ότι το Λιμενικό τους εμβόλισε – Έτσι δικαιολογείται η βαρύτητα των τραυμάτων», 5 Φεβρουαρίου 2026.
- Rizospastis.gr, Μια αποκαλυπτική μαρτυρία που ρίχνει φως στα σκοτεινά γεγονότα στη Χίο, 21 Φεβρουαρίου 2026.
ΑΚΟΥΣΤΕ ΕΠΙΣΗΣ: Αφύλακτη Διάβαση: Σιωπή στο Αιγαίο – Η προσφυγική τραγωδία στη Χίο – podcast με τη συμμετοχή του Διευθυντή του ΕΣΠ
Νομοσχέδιο του Υπουργείου Μετανάστευσης και Ασύλου ανοίγει το δρόμο στην ποινικοποίηση της ανθρωπιστικής δράσης
Το σχέδιο νόμου του Υπουργείου Μετανάστευσης και Ασύλου το οποίο ψηφίστηκε στις 5 Φεβρουαρίου 2026 (Ν. 5275/2026) περιλαμβάνει σειρά διατάξεων αντίθετες με το Σύνταγμα, το Δίκαιο της Ένωσης και το διεθνές δίκαιο, οι οποίες ανοίγουν τον δρόμο στην ποινικοποίηση της νόμιμης ανθρωπιστικής δράσης και περιορίζουν τον δημόσιο χώρο της κοινωνίας των πολιτών, θέτοντας τη λειτουργία τους υπό αμφισβήτηση.
Την απόσυρση των σχετικών διατάξεων έχουν μεταξύ άλλων ζητήσει η Εθνική Επιτροπή για τα Δικαιώματα του Ανθρώπου και ο Συνήγορος του Πολίτη. Πέντε ειδικοί εισηγητές του Οργανισμού Ηνωμένων Εθνών με επιστολή τους στην Ελληνική Κυβέρνηση υπογραμμίζουν την ανησυχία τους καθώς οι νέες διατάξεις επιβάλλουν «άδικους περιορισμούς» στο έργο των οργανώσεων της κοινωνίας των πολιτών που δραστηριοποιούνται στον τομέα της μετανάστευσης στην Ελλάδα», «ποινικοποιεί τη δράση τους για την υπεράσπιση των ανθρωπίνων δικαιωμάτων» και «υπονομεύει το ανθρωπιστικό έργο και το έργο της κοινωνίας των πολιτών».
Την ίδια στιγμή σε συνάντηση τους με οργανώσεις της κοινωνίας των πολιτών που δραστηριοποιούνται στο πεδίο του προσφυγικού/μεταναστευτικού, οι Πρέσβεις της Αυστρίας, Βελγίου, Γαλλίας, Γερμανίας, Ολλανδίας, Ελβετίας, υπογράμμισαν τον ουσιαστικό ρόλο της κοινωνίας των πολιτών, στην προάσπιση των δημοκρατικών αξίων και των ανθρωπίνων δικαιωμάτων. Επιπλέον τον Ιανουάριο του 2026, μετά από σχεδόν 8 χρόνια δικαστικής διαδικασίας, αθωώθηκαν και οι 24 διασώστες της οργάνωσης ERCI στους οποίους είχαν ασκηθεί ποινικές διώξεις και αντιμετώπιζαν σοβαρές κατηγορίες μεταξύ άλλων για διευκόλυνση παράνομης εισόδου υπηκόων τρίτων χωρών. Η δίκη είχε χαρακτηριστεί ως η μεγαλύτερη υπόθεση ποινικοποίησης της αλληλεγγύης στην Ευρώπη. Η διάσωση ανθρώπων που βρίσκονται σε κίνδυνο στη θάλασσα και η παροχή ανθρωπιστικής βοήθειας δεν αποτελούν έγκλημα αλλά ηθικό καθήκον και νομική υποχρέωση, σημείωσε το Ελληνικό Συμβούλιο για τους Πρόσφυγες.
- Εθνική Επιτροπή Για τα Δικαιώματα του Ανθρώπου, Δήλωση για τις διατάξεις του σχεδίου νόμου που στοχοποιούν οργανώσεις της κοινωνίας των πολιτών, 26 Ιανουαρίου 2026.
- Συνήγορος του Πολίτη, Σχόλια | Σχέδιο Νόμου «Προώθηση πολιτικών νόμιμης μετανάστευσης, ενσωμάτωση της Οδηγίας (ΕΕ) 2024/1233», 28 Ιανουαρίου 2026.
- UNHCR, Υπόμνημα της Ύπατης Αρμοστείας του ΟΗΕ για τους Πρόσφυγες στο πλαίσιο της κοινοβουλευτικής διαβούλευσης επί του Σχεδίου Νόμου «Προώθηση πολιτικών νόμιμης μετανάστευσης κτλ», 28 Ιανουαρίου 2026.
- Επιστολή Ειδικών Εισηγητών του ΟΗΕ στην Ελληνική Κυβέρνηση, Greece: analysis of the new law on migration and its impact on HRDs supporting migrants, refugees and asylum seekers, 24 Φεβρουαρίου 2026.
- Κοινή Δήλωση 79 οργανώσεων για το νομοσχέδιο του Υπουργείου Μετανάστευσης και Ασύλου.
- Σχόλια ΕΣΠ στο νομοσχέδιο του Υπουργείου Μετανάστευσης και Ασύλου & συμμετοχή του ΕΣΠ στην ακρόαση φορέων στο Ελληνικό Κοινοβούλιο.
Σημαντική οπισθοδρόμηση στον τομέα της παιδικής προστασίας
Στην κατάργηση της δυνατότητας χορήγησης 10ετούς άδειας διαμονής που είχαν εισέλθει στην Ελλάδα ως ασυνόδευτα παιδία και έχουν παρακολουθήσει επιτυχώς 3 τάξεις ελληνικού σχολείου μέχρι την ηλικία των 23 ετών προχώρησε το Υπουργείου Μετανάστευσης και Ασύλου, με το νομοσχέδιο που ψηφίστηκε στην Βουλή στην 5 Φεβρουαρίου 2026. «Σημαντική οπισθοδρόμηση σε ζητήματα παιδικής προστασίας και ακύρωση μιας μακροχρόνιας επένδυσης της ελληνικής πολιτείας στην ένταξη των νέων που έχουν αφιχθεί ως ασυνόδευτα παιδιά στην κοινωνική και οικονομική ζωή της χώρας» χαρακτηρίζουν την κατάργηση της 17 οργανώσεις του Δικτύου Συνηγορίας για τα Δικαιώματα του Παιδιού (CRAN), μεταξύ των οποίων και το ΕΣΠ.
Κοινή Επιστολή 17 Οργανώσεων της Κοινωνίας των Πολιτών
Παράλληλα, με νέα Απόφασή του που δημοσιεύθηκε στις 22 Ιανουαρίου 2026, το Ευρωπαϊκό Δικαστήριο Δικαιωμάτων του Ανθρώπου καταδικάσε την Ελλάδα για τις απάνθρωπες συνθήκες διαβίωσης ανήλικων προσφύγων στο Κέντρο Υποδοχής και Ταυτοποίησης (ΚΥΤ) της Σάμου. Οι προσφυγές των πέντε από τα εφτά παιδιών ενώπιον του Ευρωπαϊκού Δικαστηρίου εκπροσωπήθηκαν από το ΕΣΠ.
«Τώρα δεν είναι η ώρα να μιλήσουμε για τη νομιμότητα» – Η κατάσταση του Κράτους Δικαίου στην Ελλάδα σήμερα
Κοινή Έκθεση για την κατάσταση του Κράτους Δικαίου στην Ελλάδα υπεβαλλαν στην Ευρωπαική Επιτροπή και δημοσίευσαν οι οι οργανώσεις HIAS Ελλάδος, Υποστήριξη Προσφύγων στο Αιγαίο (RSA), Vouliwatch, Ελληνικό Συμβούλιο για τους Πρόσφυγες (ΕΣΠ), Ελληνική Ένωση για τα Δικαιώματα του Ανθρώπου (ΕλΕΔΑ), Homo Digitalis, Reporters United και Solomon.
Την επείγουσα ανάγκη αντιμετώπισης των χρόνιων παθογενειών σχετικά με το Κράτος Δικαίου στην Ελλάδα και το γεγονός ότι τα ζητήματα Αυτά είναι αλληλένδετα και έχουν εξαιρετικά δυσμενείς επιπτώσεις σε μια σειρά από εκφάνσεις του Κράτους Δικαίου, από τη δικαιοσύνη, τη νομοθέτηση και τους κανόνες διαφάνειας έως την ελευθερία του Τύπου, την Κοινωνία των Πολιτών και την προστασία των προσωπικών δεδομένων, υπογράμμισαν οι υπογράφουσες οργανώσεις.
Νέο τεύχος του Δελτίου Νομολογίας Ασύλου
Δημοσιεύθηκε τον Ιανουάριο του 2026, το νέο τεύχος του Δελτίου Νομολογίας που καλύπτει το β’ εξάμηνο του 2025. Με το τεύχος αυτό συμπληρώνονται πέντε χρόνια Δελτίου Νομολογίας Ασύλου. Στα πέντε χρόνια λειτουργίας του Δελτίου Νομολογίας Ασύλου, έχουν δημοσιευθεί αποσπάσματα 790 αποφάσεων ασύλου της περιόδου 2020 έως 2025. Το Δελτίο συνεισφέρει έτσι στην αναπλήρωση του σημαντικού κενού στη δημοσίευση της ελληνικής νομολογίας για το άσυλο και ενισχύει την ενημέρωση της νομικής και ευρύτερης κοινότητας για τις εξελίξεις του προσφυγικού δικαίου στη χώρα. Όλα τα τεύχη του Δελτίου Νομολογίας Ασύλου διατίθενται δημόσια, ενώ μέσα από συνέργειες με έγκριτες βάσεις δεδομένων νομολογίας όπως η ΤΝΠ «ΙΣΟΚΡΑΤΗΣ», η NOMOS και η Βάση Δεδομένων Νομολογίας του Ευρωπαϊκού Οργανισμού για το Άσυλο (EUAA), ενισχύουμε τη διανομή και την προσβασιμότητα της νομολογίας σε ευρύτερο κοινό εντός και εκτός Ελλάδας.
