EU Pact on Migration and Asylum enters into force amid administrative paralysis, denial of access to asylum and prolonged de facto detention
On 12 June 2026, the EU Pact on Migration and Asylum officially entered into force across all Member States, following its adoption in May 2024. Despite having more than two years to prepare for its implementation, the Greek authorities failed to ensure the necessary administrative readiness. The launch of the new framework has been marked by severe dysfunction within the Asylum Service and other competent authorities. Asylum registrations have effectively come to a halt, leaving people who arrived after 12 June 2026 – as well as those whose applications were due to be registered after that date – unable to access the asylum procedure. As a result, asylum seekers are being exposed to prolonged de facto detention in Reception and Identification Service facilities on both the islands and the mainland, while many are denied reception conditions altogether. Others face the risk of criminal prosecution under legislation governing irregular stay, despite being objectively unable to lodge an asylum application through no fault of their own.
Cases documented across Greece include highly vulnerable individuals who have been denied access to asylum procedures, placed in detention, subjected to criminal prosecution, or left in conditions amounting to prolonged de facto detention.
GCR, Asylum Seekers Risk Imprisonment Due to the Asylum Service’s Failure to Register Asylum Applications[AK1] [MP2]
ERBB, Five weeks of implementation of the Common European Asylum System.
Επίσης
News24/7.gr, “Asylum Applications Put on Hold”, 8 July 2026
Efsyn.gr, Asylum: Greece Unprepared for the New Pact Procedures”, 10 July 2026
Child Protection in Decline: New Report by GCR and Save the Children
A new joint report by the Greek Council for Refugees (GCR) and Save the Children maps the challenges and the serious deterioration of child protection in Greece resulting from the national legislation adopted to implement the EU Pact on Migration and Asylum. Children on the move - Overview, April-June 2026.
Joint Ministerial Decision on Free Legal Counselling – GNCHR Calls for the Withdrawal of the Provisions
of monitoring and evaluation.εποπτείας και αξιολόγησης». Οι διατάξεις αυτές είναι μεταξύ άλλων απολύτως ασύμβατες με τις θεμελιώδεις αρχές της ανεξαρτησίας και αμεροληψίας του Δικηγορικού λειτουργήματος, όπως κατοχυρώνονται στον Κώδικα Δικηγόρων και στον Κώδικα Δεοντολογίας Δικηγορικού Λειτουργήματος. Την άμεση απόσυρση των διατάξεων ζήτησε η Εθνική Επιτροπή για τα Δικαιώματα του Ανθρώπου. Τη μη συμμετοχή της στη διαδικασία παροχής νομικής καθοδήγησης the United Nations High Commissioner for Human Rights η Ολομέλεια των Δικηγορικών Συλλόγων, εάν δεν έχει τροποποιηθεί η ΚΥΑ μέχρι τη σύσταση του Μητρώου.
Υπενθυμίζεται ότι η παροχή νομικής καθοδήγησης, όπως και ο Ανεξάρτητος Μηχανισμός Παρακολούθησης στα σύνορα, είναι ίσως οι μόνες διατάξεις του νέου Συμφώνου, που εισάγουν ορισμένες εγγυήσεις για τους αιτούντες άσυλο, έναντι ενός πλαισίου υπερβολικών περιορισμών και περιστολής δικαιωμάτων. Στην Ελλάδα και οι δύο αυτές προβλέψεις του Συμφώνου έχουν εφαρμοστεί με τρόπο που απομειώνει το όποιο θετικό περιεχόμενό τους.
Για τον Ανεξάρτητο Μηχανισμό Παρακολούθησης στην Ελλάδα βλ. μεταξύ άλλων:
Greek Ombudsman Παρατηρήσεις, Άρθρο 39 – Σχέδιο νόμου «Αναμόρφωση του κληρονομικού δικαίου και άλλες διατάξεις», 13 Μαΐου 2026
Εθνική Επιτροπή για τα Δικαιώματα του Ανθρώπου, ΕΕΔΑ, «Η ΕΕΔΑ στην Κοινοβουλευτική Επιτροπή για το σχέδιο νόμου του Υπουργείου Δικαιοσύνης", 14 Μαΐου 2026.
GCR, Σχόλια στο σ/ν για της εφαρμογή του Συμφώνου, 28 Μαΐου 2026.
Αξιόπιστα στοιχεία για την αξιολόγηση των πολιτικών ασύλου και μετανάστευσης
- Εφαρμογή της πολιτικής «επιστροφή ή φυλακή»: όχι μόνο αυθαίρετη αλλά και αναποτελεσματική
- Κανένα εμπειρικό στοιχείο δεν επιβεβαιώνει την αποτελεσματικότητα της κράτησης – 44% αύξηση της κράτησης με ταυτόχρονη μείωση του αριθμού επιστροφών το 2025
Το προηγούμενο διάστημα, πηγές του Υπουργείου Μετανάστευσης και Ασύλου αναφέρονταν σε «σημαντική αύξηση των επιστροφών μεταναστών το πρώτο εξάμηνο του 2026» σε σχέση με «το αντίστοιχο διάστημα του 2025». Σύμφωνα με τις πηγές του Υπουργείου μόνο το πρώτο εξάμηνο του 2026 οι αναγκαστικές απελάσεις αυξήθηκαν κατά 41% και συνολικά οι επιστροφές κατά 20%, η αύξηση δε αυτή αποδίδεται στην επιτυχημένη – σύμφωνα με τις ίδιες πηγές- εφαρμογή της πολιτικής «φυλακή ή επιστροφή», δηλαδή την εφαρμογή της νομοθεσίας, που υιοθετήθηκε τον Σεπτέμβριο του 2025 και εισάγει στην ελληνική έννομη τάξη, για πρώτη φορά, ποινικό αδίκημα για την περίπτωση της διαμονής «χωρίς χαρτιά», κατά παράβαση της αρχής της αναλογικότητας, του Δικαίου της Ένωσης και θεμελιωδών εγγυήσεων του διεθνούς δικαίου.
Ωστόσο, η αναφερόμενη, σύμφωνα με πηγές του Υπουργείου Μετανάστευσης και Ασύλου, αύξηση του αριθμού των επιστροφών, δεν προκύπτει από τα επίσημα στοιχεία της Ελληνικής Αστυνομίας για την αναφερόμενη περίοδο. Αντίθετα τα επίσημα στοιχεία καταγράφουν μείωση του συνολικού αριθμού επιστροφών κατά 1% και συνεπώς δεν επιβεβαιώνεται η φερόμενη επιτυχία της πολιτικής «επιστροφή ή φυλακή”.
Τα στοιχεία καταδεικνύουν ότι η πολιτική «επιστροφή ή φυλακή» δεν είναι μόνο αντίθετη στην αρχή της αναλογικότητας, στο Δίκαιο της ΕΕ και το διεθνές δίκαιο αλλά ταυτοχρόνως και αναποτελεσματική ακόμη και ως προς τον επιδιωκόμενο σκοπό.
ΠΗΓΗ: Στατιστικά στοιχεία της Ελληνικής Αστυνομίας, όπως χορηγήθηκαν στο ΕΣΠ στις 6-3-2026.
Συγκεκριμένα και σύμφωνα με τα στοιχεία της Ελληνικής Αστυνομίας, πράγματι κατά το πρώτο εξάμηνο του 2026 υπήρξε μια αύξηση στον αριθμό των προσώπων για τα οποία έλαβε χώρα αναγκαστική απομάκρυνση. Η αύξηση αυτή ήταν της τάξης του 11 % (και όχι 40 % όπως υποστηρίζουν πηγές του Υπουργείου Μετανάστευσης και Ασύλου) και σε απόλυτο αριθμό 129 άτομα περισσότερα.
Ωστόσο λαμβάνοντας υπόψη τον συνολικό αριθμό πολιτών τρίτων χωρών που επέστρεψαν (αναγκαστική επιστροφή/εθελούσια επιστροφή βάσει ΔΟΜ/οικειοθελείς αναχωρήσεις) κατά το πρώτο εξάμηνο του 2026 σε σχέση με το πρώτο εξάμηνο του 2025, αυτός είναι κατά 1% μικρότερος (2658 πολίτες τρίτων χωρών το 2025, 2630 το 2026) παρά την εφαρμογή της νέας ποινικής νομοθεσίας καθ’ όλο το πρώτο εξάμηνο το 2026.
Αναλυτικά τα στοιχεία α’ εξαμήνου 2025 – α’ εξαμήνου 2026
| Αναγκαστικές Απελάσεις/Επιστροφές | Εθελούσιες ΔΟΜ | Οικειοθελείς αναχωρήσεις | Συνολικός αριθμός επιστροφών/ αναχωρήσεων | |
| Α εξάμηνο 2025* | 1,163 | 899 | 596 | 2,658 |
| Α εξάμηνο 2026** | 1,292 | 870 | 468 | 2,630 |
| Διαφορά (%) 2025 (α’ εξάμηνο) : 2026 (α’ εξάμηνο) | Αύξηση 11.09 % – 129 άτομα περισσότερα | Μείωση 2.13 % – 29 άτομα λιγότερα | Μείωση 21.47 % – 128 άτομα λιγότερα | Μείωση 1.05% – 28 άτομα λιγότερα |
* ΠΗΓΗ: Στοιχεία Ελληνικής Αστυνομίας, όπως χορηγήθηκαν στο ΕΣΠ στις 6-3-2026.
** ΠΗΓΗ: Πηγές του Υπουργείου Μετανάστευσης και Ασύλου, URL
Στα στοιχεία αυτά θα πρέπει να προστεθούν και τα στοιχεία, που περιλαμβάνονται στην πρόσφατη έκθεση του Συνηγόρου του Πολίτη, στο πλαίσιο της άσκησης της αρμοδιότητάς του ως Εθνικός Μηχανισμός Εξωτερικού Ελέγχου των Αναγκαστικών Επιστροφών (Επιστροφές Αλλοδαπών, Ετήσια Έκθεση 2025) και τα οποία επίσης επιβεβαιώνουν ότι η εφαρμογή αυστηρότερων πολιτικών κράτησης για μεγαλύτερο αριθμό ανθρώπων δεν συνδέεται με την αύξηση του αριθμού των επιστροφών. Την ίδια στιγμή, που ο αριθμός των πολιτών τρίτων χωρών, που τέθηκαν υπό διοικητική κράτηση, κατά το έτος 2025 (12μηνο), αυξήθηκε κατά 44% ,σε σύγκριση με το αμέσως προηγούμενο έτος (2024, 12μηνο), ο συνολικός αριθμός επιστροφών μειώθηκε κατά 2%.
–
ΠΗΓΗ: Συνήγορος του Πολίτη, Επιστροφές Αλλοδαπών, Ειδική Έκθεση 2025, σελ. 21
ΠΗΓΗ: Συνήγορος του Πολίτη, Επιστροφές Αλλοδαπών, Ειδική Έκθεση 2025, σελ. 24
Συστάσεις της Ευρωπαίας Συνηγόρου προς τον Οργανισμό της ΕΕ για το Άσυλο (EUAA) σχετικά με το χειρισμό υποθέσεων ασύλου στην Ελλάδα.
Στις 6 Ιουλίου 2026, η Ευρωπαία Συνήγορος δημοσίευσε τις συστάσεις της προς τον Οργανισμό της ΕΕ για το Άσυλο (EUAA). Η υπόθεση αφορά τον τρόπο με τον οποίο ο Οργανισμός (EUAA) αντιμετώπισε τους ισχυρισμούς για παραβιάσεις θεμελιωδών δικαιωμάτων, στο πλαίσιο των δραστηριοτήτων του στο ελληνικό νησί της Σάμου.
Η Ευρωπαία Συνήγορος διαπίστωσε ότι:
- κατά τον χρόνο υποβολής της καταγγελίας, η EUAA δεν είχε διασφαλίσει ότι οι χειριστές, που είχαν τοποθετηθεί στις ομάδες υποστήριξης ασύλου, ήταν προετοιμασμένοι να διεξάγουν κατάλληλα τις συνεντεύξεις με ευάλωτους αιτούντες άσυλο, μεταξύ άλλων, όσον αφορά στον τρόπο με τον οποίο πρέπει να λαμβάνονται υπόψη οι δείκτες ευαλωτότητας όταν αυτοί προκύπτουν για πρώτη φορά κατά τη διάρκεια της συνέντευξης ασύλου.
- η EUAA δεν παρείχε στους ευάλωτους αιτούντες άσυλο μια κατάλληλη διαδικασία για την αναφορά λαθών, που διαπράχθηκαν κατά τη διάρκεια των συνεντεύξεων, ούτε είχε εξασφαλίσει την επανεξέταση των αναφορών αυτών από την EUAA και
- εντόπισε σημαντικές ελλείψεις, όσον αφορά στον τρόπο με τον οποίο η EUAA χειρίστηκε τις αναφορές των αιτούντων άσυλο σχετικά με τις αναφορές για επαναπροωθήσεις (pushbacks), κατά τη διάρκεια των συνεντεύξεων.
See more: Ολόκληρη η διαμεσολάβηση και οι Συστάσεις της Ευρωπαίας Συνηγόρου στην υπόθεση 229/2024/AML
Ετήσια Έκθεση του Μηχανισμού Καταγραφής Περιστατικών Άτυπων Αναγκαστικών Επιστροφών – 2025
Η νέα ετήσια έκθεση για το 2025 του Μηχανισμού Καταγραφής Περιστατικών Άτυπων Αναγκαστικών Επιστροφών, που έχει δημιουργηθεί από την Εθνική Επιτροπή για τα Δικαιώματα του Ανθρώπου (ΕΕΔΑ), καταγράφει έναν, κατ’ ελάχιστον, αριθμό 359 ατόμων, φερόμενων θυμάτων άτυπης αναγκαστικής επιστροφής, μεταξύ των οποίων τουλάχιστον 94 γυναίκες, 90 παιδιά και 42 άτομα με ιδιαίτερες ανάγκες. Τα ευρήματα της Έκθεσης επιβεβαιώνουν, εκ νέου, τη μαζικότητα και τη συστηματικότητα της πρακτικής, η οποία άλλωστε πλέον έχει ήδη υπογραμμιστεί από το Ευρωπαϊκό Δικαστήριο Δικαιωμάτων του Ανθρώπου στην εμβληματική υπόθεση A.R.E. v. Greece.
Νέο Τεύχος 1/2026 του Δελτίου Νομολογίας Ασύλου
Δημοσιεύθηκε το Τεύχος 1/2026 του Δελτίου Νομολογίας Ασύλου με αποσπάσματα από 60 αποφάσεις διοικητικών, πολιτικών και ποινικών δικαστηρίων, Ανεξάρτητων Επιτροπών Προσφυγών και της Υπηρεσίας Ασύλου, που εκδόθηκαν το πρώτο εξάμηνο του 2026.
Τεύχος 1/2026 του Δελτίου Νομολογίας Ασύλου
[AK1]Add link
[MP2]https://gcr.gr/el/news/item/aitoyntes-asylo-kindyneyoyn-na-odigithoyn-sti-fylaki-logo-tis-adynamias-tis-ypiresias-asyloy-na-katagrapsei-aitimata-asyloy/
